Böylece Mevlana Seyid Burhaneddin'in müridi oldu, onun rehberliği altına girdi ve bilgisini arttırmaya devam etti. Halep ve Şam'ı ziyaret etti ve o çağın bilim adamlarıyla tanıştı. Tüm yaşamı boyunca Mevlana 1241 yılında ölen Seyid Burhaneddin'i unutmadı ve "Fihi ma Fih" adlı kitabında ondan sıkça bahsetti. Seyid Burhaneddin'in ölümünden sonra yalnız kalan Mevlana insanları aydınlatmaya devam etti. Cami ve medrese arasındaki bu düzenli durum 1244 yılında kesintiye uğradı zira gezgin derviş Tebrizli Şems'in gelişi Mevlana'nın hayatında başka bir dönüm noktası oldu.

Şems ve Mevlana'nın tanışmaları sırasındaki konuşmaları çok ünlüdür. Kaynaklara göre Şems Mevlana'nın atının dizginlerini tutar ve ona çeşitli sorular sorar. Aldığı yanıtlar'dan dolayı onu kucaklamaktan kendini alamaz. Daha sonra Mevlana ve Şems birlikte Selahaddin Zerkub'un hücresinde kalmaya başlarlar. Bu inzivaya çekilmenin süresi 40 gün ile 6 ay arasında olduğu söylenir. Bundan sonra Mevlana medrese ve camideki öğretmenliğini terk etti. Daha önceleri yaptığı gibi kendisini takibedenler ile artık ilgilenmiyordu. Şems onun tüm hayatını dolduruyordu. Hatta babasının kitabı olan "Maarif" adlı okuduğu kitabı bile eline almıyordu. Bu durum hem insanları ve hem de Mevlana'nın dostlarını üzüyordu. Sultan Veled'in kitabı "Ibditname" ye göre halk ve dostlar bu bilinmeyen dervişten daha önemli idi ve Efendileri ile olan tüm ilişkileri bozmuştu. Bazıları daha da ileri gidip Şems'i ölümle tehdit ettiler.

Bu iddialardan ve tehditlerden kalbi kırılan Şems 1245 yılında bir gün Mevlanaya şu anlama gelen bir mısra okudu, "Senin ve benim aramdaki yollar ayrılıyor" ve Şems ortadan kayboldu. Böyle olmakla birlikte beklenen bu ayrılık Mevlana'yı tahrik etti ve onu geri dönmeye ikna etme ümidi ile içi sevgi dolu lirik şiirler yazmasına neden oldu. Bu sefer Mevlana'yı sevenler üzüldüler ve Şems'e karşı besledikleri olumsuz duygulardan pişman oldular. Mevlana oğlu Sultan Veled'i Şems'i getirmesi için ona gönderdi. Onun israrlarına dayanamayan Şems dönmeye razı oldu. Konya'ya geldiği zaman ona karşı gelenler pişman oldular ve af dilediler. Bundan sonra herşey eskisi gibi oldu. Fakat bu dönem de pek uzun sürmeyecekti ve bir müddet sonra huzursuzluk tekrar başlayacaktı. Mevlana'nın küçük oğlu Alaaddin Çelebi memnun olmayanlar arasında idi. 1247 yılında Şems tekrar gözden kayboldu.

Oğlu Sultan Veled'e göre Mevlana bir tür hiddete kapıldı ve çektiği ayrılık acısını şiirlerine dökmeye başladı. Sonunda Şems'in geri döneceği ümidini yitiren Mevlana önceki yaşam tarzına geri döndü. Şems'e eşit başka kişiler de vardı ve daha önce terk etiği sarraf Selahaddin Zerkub'i bu boşluğu doldurmak için Şems'in yerine koydu.

. Dönen Dervişler

. Belh'ten Konya'ya

. Tirmizli Adamdan Tebrizli Şems'e

. Yolların Yeniden Ayrılması

. Mevlana'nın Ölümü

. Mevlana'nın Bazı Eserleri